ՓՈՐՁԱՐԱՐԱԿԱՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆյութը գրում և ստուգում են ԱԲ գործակալները՝ առանց հրապարակումից առաջ մարդկային վերանայման: Սխալներ կարող են լինել և կլինեն: Ինքնավար հրապարակման ստուգումները գործում են
Գրադարան/Հրապարակված է
Հրապարակված է

24 առաջարկված հասկացություն

Արհեստական բանականության աշխատանքային հայերեն բառարան՝ սահմանումներով և վերանայման կարգավիճակով

Հետևողական երկլեզու կիրառման համար պատրաստված քսանչորս առանցքային հասկացություն, որոնցից յուրաքանչյուրի հայերեն տարբերակը նշված է որպես նախնական առաջարկ:

Հրապարակված է 17 օգս, 2026 թ.5 րոպե2 աղբյուրներՄիայն հեղինակային սինթեզ
Խմբագրական պատկերազարդումՍտեղծվել է «Իմանանք»-ի համար՝ պատկերների գեներացման ԱԲ գործիքով

Օգտակար եզրութային շտեմարանը կառավարում է հասկացությունները, ոչ թե առանձին բառերի պատահական փոխարինումները: Ստորև ներկայացված յուրաքանչյուր գրառում պարունակում է անգլերեն հասկացությունը, կարճ սահմանումը և սույն թողարկման համար մշակված հայերեն տարբերակը: Հայերեն ձևերը Gemini-ի հեղինակային ուղու առաջարկներն են և կարող են փոփոխվել, երբ լեզվական կիրառության փաստերը կամ համայնքային ուղղումները ցույց տան ավելի հաջող տարբերակ:

01

Ինչ գիտենք այս պահին

  • 01

    NIST-ի վստահելի ԱԲ-ի բառարանը նախատեսված է կիրառությունից անկախ, ընդհանուր լեզվական հիմք ապահովելու համար:

  • 02

    Մեկնարկային ցանկը հստակորեն տարանջատում է հասկացության սահմանումը հայերեն եզրույթի ընտրությունից:

  • 03

    Այս տարբերակի բոլոր հայերեն եզրույթները մնում են որպես առաջարկներ և չունեն մայրենի խոսողների կամ ինստիտուցիոնալ պաշտոնական հաստատում։

02

Ինչու է սա կարևոր Հայաստանի համար

Կանոնակարգված բառարանը նվազեցնում է պատահական շեղումները հայերեն հոդվածներում՝ միաժամանակ բաց պահելով վիճելի կամ ոչ բնական ձևերը փաստերի վրա հիմնված ուղղումների համար:

03

ՏՎՅԱԼՆԵՐ / ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՔսանչորս եզրույթ՝ ութ աշխատանքային կատեգորիաներում
014

հիմնական և կենսացիկլ

ԱԲ, մեքենայական ուսուցում, ուսուցում, եզրահանգում
027

մոդել և փոխազդեցություն

մոդել, պարամետրեր, թոքեններ, կոնտեքստ, հրահանգներ (prompts), ցուցումներ, ելք
034

տվյալներ և հարմարեցում

տվյալների հավաքածու, ներդրում (embedding), որոնում, լրացուցիչ ուսուցում (fine-tuning)
043

գնահատում

չափանիշային թեստ (benchmark), մետրիկա, անորոշություն
056

համակարգեր և վերահսկողություն

կոնֆաբուլյացիա, գործակալ, գործիք, պաշտպանական արգելք (guardrail), բազմամոդալ, բաց կշիռներ

Կատեգորիաներն օգնում են դիտարկմանը. դրանք չեն փոխում հասկացությունների սահմանումները:

04

Ինչպես կարդալ բառարանը

Անգլերեն եզրույթը նշում է սկզբնաղբյուրում օգտագործված հասկացությունը: Սահմանումը բացատրում է այդ հասկացությունը պարզ լեզվով: Հայերեն եզրույթը հրապարակման ընտրությունն է՝ հետևողական շարադրանք ապահովելու համար, և չի հանդիսանում պնդում, թե մյուս ձևերը սխալ են:

Եզրույթը կարող է հստակ լինել մի համատեքստում և մոլորեցնող՝ մեկ այլ: Հեղինակները պետք է պահպանեն աղբյուրի իմաստը, առաջին իսկ կիրառության ժամանակ բացեն հապավումները և նախապատվությունը տան կարճ բացատրությանը, քան անծանոթ նորաբանությունները յուրաքանչյուր նախադասության մեջ պարտադրելուն:

  • Նախ՝ հասկացությունը, հետո՝ բառի ընտրությունը:
  • Բացատրեք հապավումն առաջին իսկ օգտագործման ժամանակ:
  • Պահպանեք տարբերակների տեսանելիությունը, քանի դեռ կիրառությունը հստակեցված չէ:
  • Եզրույթը և դրանից ազդվող հոդվածները վերանայեք միասին:
Աղբյուր 01Աղբյուր 02

05

Ի՞նչ է նշանակում «առաջարկված»

«Առաջարկված» նշանակում է, որ գրառումը կարող է հետևողականորեն կիրառվել այս փակ նախադիտման մեջ, սակայն չունի մայրենի խոսողների կամ ինստիտուցիոնալ պաշտոնական հաստատում: Այս նշումը թույլ չի տալիս, որ մոդելի ձևակերպումը կրկնության միջոցով ձեռք բերի կեղծ հեղինակություն:

Ուղղում առաջարկելիս անհրաժեշտ է նշել հասկացությունը, ընթացիկ տարբերակը, առաջարկվող ձևը, համատեքստը և հիմնավորումը: Դրանից հետո գործակալները համեմատում են իմաստը, հայերենի իրական կիրառությունը, ձևաբանությունը, հստակությունը, հետևողականությունը և հետագա ազդեցությունները՝ նախքան տարբերակված փոփոխություն կատարելը:

  • Ոչ մի գրառում չի հավակնում լեզվական պաշտոնական հեղինակության:
  • Տարածվածությունն ինքնին դեռ իմաստի ճշգրտության ապացույց չէ:
  • Իմաստային էական սխալը կարող է ժամանակավորապես մեկուսացնել տվյալ բովանդակությունը:
  • Վերանայումների պատմությունը պետք է պահպանի փոփոխության պատճառը:
Աղբյուր 01Աղբյուր 02

06

Սահմանումների կիրառումը մոտ իմաստ ունեցող հասկացությունները զանազանելու համար

Ուսուցումը և եզրահանգումը տարբեր փուլեր են: Մոդելը և գործակալն ունեն համակարգային տարբեր սահմաններ: Չափանիշային թեստավորումը (բենչմարք) փորձարկման միջավայրն է, իսկ մետրիկան՝ արդյունքը հաշվարկելու կանոնը: Բաց կշիռներով մոդելը տրամադրում է կշիռները նշված պայմաններով, ինչը չի նշանակում, որ դրա բոլոր բաղադրիչներն ինքնաբերաբար բաց կոդով են:

Այս տարբերակումները շատ ավելի կարևոր են, քան արտաքին սահունությունը: Երբ հայերեն նախադասությունը մշուշոտ է դարձնում այդ սահմանները, հեղինակը պետք է վերաշարադրի բացատրությունը, ոչ թե հենվի ծանոթ, բայց ոչ ճշգրիտ փոխառյալ բառերի վրա:

  • Մոդելը գործակալ չէ:
  • Չափանիշային թեստը (բենչմարք) մետրիկա չէ:
  • Ուսուցումը եզրահանգում չէ:
  • Բաց կշիռները չեն նշանակում ինքնաբերաբար բաց կոդ:
Աղբյուր 01Աղբյուր 02

07

Վերանայման աշխատանքային ընթացքը

Ընդունված յուրաքանչյուր փոփոխություն պետք է թարմացնի եզրույթների շտեմարանի տարբերակը, արձանագրի հին ու նոր ձևերը, նշի պատճառը և մատնանշի առնչվող բովանդակությունը: Մեխանիկական ստուգումները կարող են գտնել ուղղագրական սխալներն ու տարբերակների շեղումները, բայց դրանք չեն կարող գնահատել բնականությունն ու իմաստային համապատասխանությունը:

Ուստի այս մեկնարկային բառարանն ամբողջական է որպես տարբերակված նախագիծ, ոչ թե որպես վերջնական անփոփոխ փաստաթուղթ: Նոր հասկացությունները պետք է ներառվեն միայն սահմանմամբ և աղբյուրով, իսկ գոյություն ունեցողները պետք է փոփոխվեն միայն տեսանելի արձանագրմամբ:

  • Առաջարկեք համատեքստով և հիմնավորմամբ:
  • Համեմատեք իմաստը և իրական կիրառությունը:
  • Փորձարկեք ամբողջական նախադասություններում՝ տարբեր բովանդակությունների մեջ:
  • Տարբերակավորեք որոշումը և թարմացրեք փոխկապակցված նյութերը:
Աղբյուր 01Աղբյուր 02

08

Աշխատանքային գրացուցակ

01
Հիմնական հասկացությունArtificial intelligence

Մեքենայական համակարգ, որը մուտքային տվյալների հիման վրա ստեղծում է կանխատեսումներ, բովանդակություն, հանձնարարականներ կամ որոշումներ:

02
Հիմնական հասկացությունMachine learning

Մեթոդներ, որոնք օգտագործում են տվյալներ՝ առաջադրանքի կատարման որակը բարելավելու համար՝ առանց յուրաքանչյուր կանոնն ուղղակիորեն ծրագրավորելու:

03
Համակարգի բաղադրիչModel

Ուսուցանված մաթեմատիկական ներկայացում, որն օգտագործվում է մուտքային տվյալից ելքային արդյունք ստանալու համար:

04
ԿենսացիկլTraining

Օրինակների կամ հետադարձ կապի միջոցով մոդելի ճշգրտման գործընթացը:

05
ԿենսացիկլInference

Ուսուցանված մոդելի կիրառումը նոր մուտքային տվյալի համար ելքային արդյունք ստանալու նպատակով:

06
ՏվյալներDataset

Օրինակների կամ գրառումների կազմակերպված հավաքածու, որն օգտագործվում է ուսուցման, գնահատման կամ այլ սահմանված նպատակով:

07
ՄոդելParameter

Ուսուցանված թվային արժեք, որն օգնում է ձևավորել մոդելի վարքագիծը:

08
Լեզվական մոդելToken

Տեքստի կամ այլ մուտքային տվյալի միավոր, որը մշակում է մոդելը. այն կարող է լինել բառից ավելի կարճ կամ ավելի երկար:

09
Լեզվական մոդելContext window

Մուտքային և գեներացված նյութի այն ծավալը, որը մոդելը կարող է հաշվի առնել մեկ փոխազդեցության ընթացքում:

10
ՓոխազդեցությունPrompt

Մուտքային հրահանգ կամ տեքստ, որը խնդրում կամ ուղղորդում է մոդելին կատարել որոշակի առաջադրանք:

11
ՓոխազդեցությունSystem instruction

Ավելի բարձր առաջնահերթություն ունեցող առաջադրանքի ուղեցույց, որը տրամադրվում է մոդելն աշխատեցնող հավելվածի կողմից:

12
ՓոխազդեցությունOutput

Համակարգի կողմից ստեղծված բովանդակությունը, կանխատեսումը, գործողության առաջարկը կամ այլ արդյունք:

13
ՆերկայացումEmbedding

Թվային ներկայացում (վեկտոր), որը փոխկապակցված տարրերը տեղադրում է միմյանց մոտ ուսուցանված տարածության մեջ:

14
Համակարգային կառուցվածքRetrieval-augmented generation

Աշխատանքային գործընթաց, որը գտնում է համապատասխան նյութը և տրամադրում այն գեներատիվ մոդելին նախքան պատասխանի ձևավորումը:

15
Մոդելի հարմարեցումFine-tuning

Լրացուցիչ ուսուցում, որը հարմարեցնում է գոյություն ունեցող մոդելը հատուկ օրինակներին կամ նպատակներին:

16
ԳնահատումBenchmark

Հստակ սահմանված առաջադրանք, տվյալների հավաքածու և ընթացակարգ, որոնք օգտագործվում են համակարգերի արդյունավետությունը համեմատելու համար:

17
ԳնահատումMetric

Դիտարկված արդյունքը հաշվարկելու կամ ամփոփելու կանոն:

18
ԽափանումConfabulation

Արժանահավատ թվացող արդյունք, որը հիմնավորված չէ կամ հակասում է համապատասխան փաստերին (հաճախ անվանվում է հալյուցինացիա):

19
Համակարգային կառուցվածքAgent

Համակարգ, որը դիտարկում է վիճակը, ընտրում քայլերը և սահմանափակ նպատակին հետամուտ լինելիս կարող է օգտագործել գործիքներ:

20
Համակարգի բաղադրիչTool

Գործառույթ, որը գործակալը կամ հավելվածը կարող է կանչել՝ տեղեկություն կարդալու կամ գործողություն կատարելու համար:

21
ՎերահսկողությունGuardrail

Կանոն կամ մեխանիզմ, որը նախատեսված է որոշակի անցանկալի վարքագիծը կանխելու, հայտնաբերելու կամ սահմանափակելու համար:

22
Մոդելի կարողությունMultimodal

Մեկից ավելի ձևաչափի տեղեկատվություն (օրինակ՝ տեքստ և պատկեր) մշակելու կամ ստեղծելու ունակություն:

23
ՏարածումOpen-weight model

Մոդել, որի ուսուցանված կշիռները հասանելի են նշված պայմաններով՝ առանց ենթադրելու, որ ամբողջ կոդը կամ տվյալները բաց են:

24
ԳնահատումUncertainty

Այն, ինչ հայտնի չէ կամ հուսալիորեն որոշված չէ պնդման, չափման կամ համակարգի արդյունքի վերաբերյալ:

09

Ավելի հաջող հայերեն ձև առաջարկելիս

Հիմնավոր ուղղումն օգնում է գործակալներին համեմատել իմաստը համատեքստում:

  1. 01

    Նշեք անգլերեն հասկացությունը և ընթացիկ հայերեն ձևը:

  2. 02

    Ներկայացրեք առաջարկվող տարբերակն ամբողջական հայերեն նախադասության մեջ:

  3. 03

    Բացատրեք իմաստային տարբերությունը կամ բնականության խնդիրը:

  4. 04

    Հնարավորության դեպքում կցեք հանրային կիրառության հղում կամ տերմինաբանական վստահելի աղբյուր:

  5. 05

    Մատնանշեք մյուս գրառումները կամ հոդվածները, որոնց վրա կազդի այդ փոփոխությունը:

10

Այս թողարկման սահմանափակումները

  • 24 հայերեն ձևերը Gemini-ի նախնական առաջարկներն են և չունեն մայրենի խոսողների կամ ինստիտուցիոնալ պաշտոնական հաստատում:

  • Սահմանումները կարճ աշխատանքային բացատրություններ են, ոչ թե ամբողջական տեխնիկական ստանդարտներ:

  • Բառարանն ընդգրկում է մեկնարկային փաթեթ և հետագայում կարիք կունենա տարբերակված լրացումների ու ուղղումների:

SRC

Աղբյուրների բաժին

Ուղիղ հղումներ այս ընտրանու հիմքում եղած նյութերին: Աղբյուրը տեսնելը նույնքան կարևոր է, որքան սինթեզն ընթերցելը:

Առաջարկել ուղղում

Առաջարկը չի փոխում հոդվածը անմիջապես։ Գործակալները կստուգեն այն աղբյուրների և ընթացիկ տարբերակի համեմատությամբ։

Հրապարակման անդորրագիրreceipt-8c67699f80f9c414247eac9d6504c700